Wpisy z kategorii Banki



Banki komercyjne a pieniądz

Banki komercyjne a pieniądz Banki komercyjne które zostały poddane restrukturyzacji posiadały 60% aktywów sektora. W relacji do PKB jeżeli uwzględnimy wypłatę depozytów dla klientów upadłych banków wzrastają one o ponad 0,5 p.p. cała sytuacja kryzysowa została zakończona skutecznie. Wątpliwości można mieć jedynie co do braku rozwiązań systemowych w odniesieniu do PKO BP i niezakończenie restrukturyzacji BGŻ. Żaden z notowanych na giełdzie banków w czasie kryzysu nie przeżywał kłopotów finansowych. Depozyty którymi dysponował podmiot niefinansowy wzrastały w ujęciu nominalnym w latach 1990-1996. W ujęciu realnym również następował wzrost za wyjątkiem roku 1991. To dla nich idealna rozrywka. Ale co jeśli chodzi o czas wolny? Depozyty zostały podzielone na dwie kategorie. W pierwszej z nich czyli w depozytach transakcyjnych znalazły się depozyty a Vista i bieżące. Druga grupa to depozyty nie transakcyjne do których zaliczyć możemy depozyty oszczędnościowe i terminowe. Od 1991 roku wzrastały depozyty nie transakcyjne, natomiast depozyty transakcyjne 3 – krotnie obniżyły swoją wartość w ujęciu realnym. Nastąpiło to w latach 1991, 1992 i 1995. Poddano badaniu relację wartości depozytów do PKB. Zaobserwowano że do 1993 roku relacja depozytów do PKB zwiększyła się. W następnych dwóch latach nastąpił spadek zarówno depozytów transakcyjnych jak i nie transakcyjnych. Jeżeli uwzględnimy stopę oszczędności to w latach 1992-1994 nie widać jednokierunkowej zależności. W latach 1993-1994 wzrosła stopa należności a obniżyła się relacja depozytów nie transakcyjnych do PKB. Na podstawie tej tendencji trudno stwierdzić czy sektor czy sektor bankowy tracił na początku kryzysu zaufanie deponentów czy nie. Możemy jednak stwierdzić, że takim momentem utraty zaufania był run na banki. Można tu podać przykład PKB S.A. w Lublinie po ogłoszeniu afery Bogatina.

Restrukturyzacja

Restrukturyzacja Dwa z trzech banków o których wspomniałem wcześniej nie skorzystały z ustawy restrukturyzacyjnej ponieważ banki niezależne w których były one zrzeszone nie korzystały z niej znajdując się poza strukturą trójszczeblową. Założenia polityki pieniężnej na rok 1994 zostały uchwalone przez Sejm 5 marca. Znalazł się w niej punkt który o gwarancji depozytów. Było w ustawie zapisane, że „do czasu wydania odpowiednich aktów prawnych prezes NBP będzie gwarantował depozyty osób fizycznych w wysokości 100% do 1000 ecu a także 90% od kwoty powyżej 1000 ecu do 3000 ecu”. System zabezpieczania depozytów został uznany za bardzo pilny do stworzenia, co pokazało jak ważne jest wprowadzenie rozwiązań o charakterze systemowym. Tak mogą spędzić czas wolny, to dla nich rozrywka. W połowie grudnia 1994 roku została uchwalona ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Weszła ona w życie w lutym 1995 roku. Zapisano w niej, że system gwarantowania depozytów jest obowiązkowy dla wszystkich banków. W praktyce oznacza to że obejmuje on wszystkie banki wymienione w ustawie Prawo Bankowe poza bankami spółdzielczymi, które są uczestnikami zrzeszeń regionalnych. Mowa była również w ustawie o umownych systemach gwarantowania depozytów. Miały by one charakter dobrowolny i komplementarny wobec Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Zapisano w ustawie także zasady tworzenia i późniejszego funkcjonowania funduszu obowiązkowego i dobrowolnego oraz rodzaje działań jakie muszą zostać podjęte w sytuacji zagrożenia banku niewypłacalnością. Bankowy Fundusz Gwarancyjny oprócz działalności gwarancyjnej sprawował również funkcję prewencyjną. Do końca 1999 roku wkłady oszczędnościowe złożone w PKO BP, BGŻ i Pekao S.A były objęte 100% gwarancjami ze strony skarbu państwa. Warto dodać, że banki spółdzielcze płaciły niższe składki przez pierwszy rok funkcjonowania systemu gwarantowania depozytów.

Kapitał założycielski

Kapitał założycielski Kapitał założycielski wymagany do założenia banku w 1989 roku wynosił 4 mld starych złoty a w 1990 roku 20 mld starych złotych. Pomimo określonej w 1992 roku delegacji ustawowej do ustalenia przez prezesa NBP razem z ministrem finansów poprzez zarządzenie odpowiednich wymogów dotyczących wyposażania banku w kapitał własny. Takie zarządzenie jednak nigdy nie zostało wydane. NBP od maja 1993 roku kierował się zasadami określonymi przez zarząd NBP przy podejmowaniu decyzji. Idealna rozrywka? Czy tak można zdefiniować czas wolny? Dokument ów nosił nazwę „Informacja o stosowanych przez Narodowy Bank Polski podstawowych zasadach dopuszczania do działalności bankowej i nadawania upoważnień dewizowych”. Minimalne wymogi kapitałowe zostały zrównane z wymogami UE i wynosiły równowartość ówczesnych 5 mln ecu czyli ok. 70 mld starych złotych. Na początku 1992 roku zapisano, że kapitał własny banku nie może pochodzić z pożyczek, kredytów i nie może być w żaden inny sposób obciążony. Określono również, że jeden właściciel nie może mieć więcej jak 50% kapitału. Struktura jakościowa kapitału założycielskiego nie została praktycznie ustalona do czasu wejścia w życie nowej ustawy czyli Prawa Bankowego z sierpnia 1997 roku, która z kolei weszła w życie w 1998 roku. Nie zostały także zdefiniowane fundusze własne banku. Nie została uregulowana kwestia bardzo ważna z punktu widzenia koncentracji portfela – nie określono jak duża część funduszy własnych nie może przekraczać suma kredytów dużych. Kolejna kwestia dotyczy przyznawania licencji. W pierwszej połowie 1989 roku w Polsce działało 7 dużych banków komercyjnych (bez banków spółdzielczych). Ponad połowa z tych banków została utworzona przed II wojną światową.

Złe kredyty

Złe kredyty Złe kredyty w nowych bankach wynikały z posunięć poczynionych już w dobie transformacji. Natomiast w bankach starych stanowiły dziedzictwo okresu gospodarki centralnie planowanej. Stare banki charakteryzowała gorsza rentowność od banków nowych jednak cześć ich wyników w 1994 roku została wypracowana dzięki pomocy państwa. Odzwierciedleniem ekspansywnej polityki banków nowych był wzrost ich udziału na rynku. Również ciężko znaleźć jakiekolwiek dysproporcje w strukturze bilansu zarówno banków starych jak i nowych. Czy to rozrywka? Czy tak można „zapełnić” czas wolny? Oznacza to podobne podejście do zarządzania pasywami i aktywami. Trzeba jeszcze wspomnieć o bankach spółdzielczych. Ich sytuacja na początku wyglądała dość dobrze – lepsza jakość portfela kredytowego niż średnia w sektorze – jednak po 1994 roku sytuacja ta zmieniła się. Udział należności zagrożonych od podmiotów niefinansowych zbliżył się do średniej. W czasie badanego okresu banki spółdzielcze wykazywały ujemną rentowność. Również poziom adekwatności kapitałowej był niższy. Banki spółdzielcze były bardzo zróżnicowane zarówno pod względem skali działalności jak i kondycji ekonomiczno – finansowej. Były takie banki które zatrudniając mało osób działały jako okienka bankowe jak i takie które posiadały własne filie i oferowały szeroką gamę produktów bankowych. Pod względem finansowym banków mających kłopoty było znacznie więcej od tych osiągających dobre wyniki. Ogólnie banki spółdzielcze zaczęły rozwijać usługi kredytowe znacznie ponad przyznane limity. Były przypadki kiedy niedokładnie sprawdzano zdolność kredytową klienta oraz udzielano kredytów bez odpowiedniego zabezpieczenia. Istniały także nieprawidłowości w podczas finansowania podmiotów które były powiązane z bankami w sposób kapitałowy lub personalny. Nieodpowiednia polityka kredytowa przyczyniła się powstania problemów banków spółdzielczych co wyszło na jaw dopiero po wcześniej wspomnianym audycie finansowanym ze środków PHARE.